पोखरा,
कास्की जिल्लाकै मात्र होइन, देशकै नमुना सामुदायिक विद्यालयका रूपमा स्थापित अमरसिंह माध्यमिक विद्यालयले आफ्नो गौरवमय इतिहासमा अर्को एउटा इँटा थपेको छ । करिब ३ हजार विद्यार्थीको भविष्य कोरिने यस शिक्षालयमा अब विद्यार्थीहरूले केवल अक्षर मात्र चिन्ने छैनन्, विद्यालय हाताभित्रै आकस्मिक स्वास्थ्य सुरक्षाको अनुभूति पनि गर्नेछन् ।
पोखरा महानगरपालिका वडा नं. १२ को विशेष पहल र लगानीमा अमरसिंह माविमा इमर्जेन्सी रुम आकस्मिक उपचार कक्षको स्थापना गरिएको छ, जसको औपचारिक उद्घाटन बुधबार वडाध्यक्ष सन्तोष बास्तोलाले गरेका छन् । यो केवल एउटा कोठाको उद्घाटन मात्र होइन, विद्यालयस्तरमा स्वास्थ्य सेवाको पहुँच पुर्याउने एउटा नवीन र उदाहरणीय अभ्यास पनि हो ।
विद्यालयहरू अक्सर भौतिक पूर्वाधार, भवन र डेस्क-बेन्चको विकासमा मात्र केन्द्रित हुने गर्छन् । तर, पोखरा-१२ ले भने शिक्षा र स्वास्थ्यलाई एकै सिक्काका दुई पाटाका रूपमा अगाडि बढाएको छ । उद्घाटनका क्रममा वडाध्यक्ष बास्तोलाले व्यक्त गरेको विचारले स्थानीय सरकारको दूरदृष्टि झल्काउँछ । “हामीले विद्यालयको भौतिक विकासलाई मात्र प्राथमिकता दिएका छैनौँ, हाम्रा सन्ततिको स्वास्थ्य पनि उत्तिकै महत्वपूर्ण छ,” उनले भने, “आकस्मिक अवस्थामा जीवन रक्षा र स्वास्थ्य व्यवस्थापनका लागि यो कक्ष कोसेढुङ्गा साबित हुनेछ ।” चालु आर्थिक वर्षको बजेटमै व्यवस्था गरेर विद्यालयभित्रै इमर्जेन्सी रुम सञ्चालनमा ल्याउनुले स्थानीय सरकार शिक्षाप्रतिको आफ्नो दायित्वमा कति संवेदनशील छ भन्ने पुष्टि गरेको छ ।
अमरसिंहको यो इमर्जेन्सी कक्ष केवल उपकरणले मात्र भरिएको छैन, यसलाई प्राविधिक रूपमा पनि सक्षम बनाइएको छ । विद्यालयमा नर्सका रूपमा सृजना आचार्य र फिजियोथेरापिस्टका रूपमा दीपा लामिछाने कार्यरत छन् । विद्यालय तहमा फिजियोथेरापिस्टको समेत व्यवस्था हुनुले खेलकुद र अन्य क्रियाकलापका क्रममा हुन सक्ने चोटपटकको वैज्ञानिक उपचारमा ठूलो सहयोग पुग्ने देखिन्छ ।
यस पहललाई पोखरा स्वास्थ्य विज्ञान प्रतिष्ठानका उपकुलपति डा. भरत खत्रीले समेत उच्च प्रशंसा गरेका छन् । विद्यालयस्तरबाटै स्वास्थ्य सेवाको जग बसाल्नु सकारात्मक भएको उल्लेख गर्दै उनले आवश्यक परेको खण्डमा प्रतिष्ठानका तर्फबाट थप प्राविधिक सहयोग र समन्वय गर्ने प्रतिबद्धता जनाएका छन् । यो विशेषज्ञ प्रतिबद्धताले विद्यालयको स्वास्थ्य सेवाको गुणस्तरमा थप विश्वसनीयता थपेको छ ।
करिब ३ हजार विद्यार्थी र ठूलो सङ्ख्यामा रहेका शिक्षक कर्मचारीका लागि विद्यालय समयमा हुन सक्ने सामान्य वा आकस्मिक स्वास्थ्य समस्या अब टाउको दुखाइको विषय रहने छैन । विद्यालय व्यवस्थापन समितिका अध्यक्ष कृष्णप्रसाद कोइरालाका अनुसार, यो सुविधाले विद्यार्थी, शिक्षक र अभिभावकहरूमा नयाँ उत्साह र सुरक्षाको भाव सञ्चार गरेको छ । “विद्यालयभित्रै प्राथमिक उपचार र आकस्मिक सेवा उपलब्ध हुनुले अब विद्यार्थीहरू सुरक्षित वातावरणमा अध्ययन गर्न पाउनेछन् र अभिभावकहरू पनि ढुक्क हुनेछन्,” उनले बताए ।
अमरसिंह माध्यमिक विद्यालयमा सुरु भएको यो इमर्जेन्सी रुमको अवधारणाले अन्य सामुदायिक विद्यालयहरूलाई पनि एउटा स्पष्ट सन्देश दिएको छ विद्यालय केवल ज्ञान बाँड्ने थलो मात्र होइन, यो विद्यार्थीको समग्र सुरक्षाको केन्द्र पनि हुनुपर्छ ।
पोखरा-१२ को यो कदमले नमुना विद्यालयको परिभाषालाई अझ फराकिलो बनाएको छ । यदि हरेक विद्यालयमा यसैगरी आधारभूत स्वास्थ्य सेवा र आकस्मिक उपचारको प्रबन्ध हुने हो भने, स्वास्थ्य समस्याकै कारण विद्यार्थीले पढाइ छाड्नुपर्ने वा उपचारमा ढिलाइ भएर जटिलता निम्तने जोखिम न्यूनीकरणमा ठूलो मद्दत पुग्ने निश्चित छ
