सुनिता शर्मा/पोखरा,
कुनै पर्यटक पोखरा घुम्ने योजना बनाउँदा सबैभन्दा पहिले इन्टरनेटमा होटल, घुम्ने ठाउँ, खानपान र यात्रा प्याकेजबारे खोजी गर्न सक्छन्। सामाजिक सञ्जालमा देखिने तस्बिर, गुगलमा भेटिने व्यवसायको विवरण र अनलाइन समीक्षाले उनीहरूको रोजाइमा प्रभाव पार्न सक्छ। यस्तो अवस्थामा पर्यटकलाई आफ्नो व्यवसायसम्म ल्याउन सेवा राम्रो भएर मात्र पुग्दैन, डिजिटल बजारमा त्यसलाई प्रभावकारी रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्नु पनि आवश्यक हुन्छ।
यही बदलिँदो पर्यटन बजारसँग आफूलाई जोड्न पोखराका ४५ महिला पर्यटन व्यवसायीले कृत्रिम बौद्धिकता ९एआई० र डिजिटल मार्केटिङसम्बन्धी व्यावहारिक सीप सिकेका छन्। पर्यटन व्यवसायी महिला संघ नेपाल ९टेवान० को आयोजनामा युनाइटेड कम्युनिटी नेपाल र स्विसकन्ट्याक्ट नेपालको सहयोगमा सञ्चालित दुईदिने तालिमले महिला व्यवसायीलाई प्रविधिको प्रयोगमार्फत आफ्नो व्यवसायको प्रचारप्रसार र बजार विस्तार गर्ने उपाय सिकाएको हो।
तालिममा सहभागी महिलाका लागि एआई केवल नयाँ प्रविधि चिन्ने माध्यम मात्र होइन, सीमित स्रोतसाधनमा व्यवसाय सञ्चालन गर्दै आएका उद्यमीका लागि कामलाई सहज बनाउने एउटा उपयोगी साधन पनि हो। यसको सहयोगले सामाजिक सञ्जालका लागि प्रचार सामग्री तयार गर्न, व्यवसायको विशेषता झल्काउने सन्देश लेख्न, ग्राहकलाई पठाउने जानकारी व्यवस्थित गर्न र सम्भावित ग्राहकको रुचिअनुसार सामग्री बनाउन सकिन्छ।
उदाहरणका लागि, पोखरामा सानो होटल सञ्चालन गरिरहेकी व्यवसायीले आफ्नो होटलका कोठा, खानपान, आतिथ्य र वरपरका पर्यटकीय गन्तव्यको विशेषता समेटेर सामाजिक सञ्जालमा प्रचार सामग्री तयार गर्न सक्छिन्। ट्रेकिङ वा ट्राभल सेवा दिने व्यवसायीले यात्राको विवरण, प्याकेजको विशेषता र पर्यटकले जान्न चाहने जानकारीलाई व्यवस्थित रूपमा प्रस्तुत गर्न सक्छन्। यसका लागि हरेक सामग्री तयार गर्न छुट्टै विज्ञ वा ठूलो बजेट आवश्यक नपर्न सक्छ। एआईले प्रारम्भिक सामग्री तयार गर्न र समय बचाउन सहयोग गर्न सक्छ, जसलाई व्यवसायीले आफ्नो वास्तविक सेवा र अनुभवअनुसार परिमार्जन गर्न सक्छन्।
डिजिटल मार्केटिङको अर्को महत्त्वपूर्ण पक्ष हो-सम्भावित ग्राहकले इन्टरनेटमा खोज्दा आफ्नो व्यवसाय भेटिने बनाउनु। गुगलमा व्यवसायको सही विवरण, सम्पर्क नम्बर, ठेगाना, तस्बिर र सेवा अद्यावधिक राख्नुका साथै सामाजिक सञ्जालमा नियमित तथा उपयोगी सामग्री प्रकाशन गर्न सके ग्राहकलाई व्यवसायबारे जानकारी लिन सहज हुन्छ। यसले पर्यटकको विश्वास जित्न र बुकिङ वा सोधपुछको सम्भावना बढाउन मद्दत गर्न सक्छ।
विशेषगरी साना तथा मझौला पर्यटन व्यवसाय सञ्चालन गर्ने महिलाका लागि डिजिटल सीप आर्थिक दृष्टिले पनि उपयोगी हुन सक्छ। सीमित जनशक्ति र बजेटमा काम गरिरहेका व्यवसायीले प्रचार सामग्री तयार गर्ने समय घटाउन, आफ्ना सेवाको विशेषता स्पष्ट पार्न र नयाँ ग्राहकसम्म पुग्ने अवसर बढाउन सक्छन्। डिजिटल माध्यमबाट विदेशमा रहेका सम्भावित पर्यटकसम्म समेत आफ्नो सेवा पुर्याउन सकिने भएकाले बजार विस्तारको दायरा स्थानीय सम्पर्कमा मात्र सीमित रहँदैन।
तर एआईको प्रयोगले मात्र व्यवसाय सफल हुने सुनिश्चित हुँदैन। प्रविधिबाट तयार भएका सामग्रीमा गलत सूचना हुन सक्छ, सबै ग्राहकका लागि एउटै प्रचार शैली प्रभावकारी नहुन सक्छ र अनलाइनमा राखिएका विवरण सही तथा अद्यावधिक हुनु आवश्यक हुन्छ। त्यसैले एआईले तयार पारेको सामग्री जाँच्ने, ग्राहकको प्रश्नमा मानवीय र विश्वसनीय जवाफ दिने तथा वास्तविक सेवाको गुणस्तर कायम राख्ने जिम्मेवारी व्यवसायीकै हुन्छ। डिजिटल प्रचारसँगै आतिथ्य, सुरक्षा, सरसफाइ र सेवाको गुणस्तरमा ध्यान दिन सके मात्र प्रविधिबाट प्राप्त अवसर दीर्घकालीन उपलब्धिमा बदलिन सक्छ।
टेवानका अध्यक्ष शोभा न्यौपाने पाण्डेका अनुसार महिला पर्यटन व्यवसायीलाई नयाँ प्रविधिको ज्ञान र सीपसँग जोड्दै व्यवसाय विस्तारका अवसर सिर्जना गर्नु तालिमको मुख्य उद्देश्य हो। तालिम संयोजक तथा टेवानका महासचिव शोभा अधिकारी पौडेलले पनि सिकेका सीपलाई दैनिक व्यावसायिक गतिविधिमा प्रयोग गर्न सके प्रचारप्रसार, ग्राहकसँगको सम्पर्क र बजार विस्तारमा सकारात्मक परिणाम हासिल गर्न सकिने अपेक्षा व्यक्त गरेकी छन्।
डिजिटल मार्केटर तथा आर्क भिजन एकेडेमीका संस्थापक राहुल सापकोटाले सहजीकरण गरेको तालिममा एआईको प्रयोग, गुगलमा व्यवसायको उपस्थिति बलियो बनाउने उपाय, सामाजिक सञ्जालका लागि सामग्री निर्माण र डिजिटल प्लेटफर्ममार्फत सेवा प्रस्तुत गर्ने व्यावहारिक पक्ष समेटिएका थिए। ‘दिगो पर्यटनका लागि समान सहभागिता’ नारासहित टेम्पल बेल बुटिक होटल एन्ड स्पामा सञ्चालित तालिममा पोखरासहित विभिन्न क्षेत्रका महिला पर्यटन व्यवसायी सहभागी भएका थिए।
पर्यटन व्यवसायमा महिला सहभागिता बढाउनुको अर्थ व्यवसाय सञ्चालनमा महिलाको उपस्थिति मात्र बढाउनु होइन, उनीहरूलाई बदलिँदो बजारमा प्रतिस्पर्धा गर्न आवश्यक ज्ञान, प्रविधि र अवसरसँग जोड्नु पनि हो। एआई र डिजिटल मार्केटिङको सीप त्यस दिशामा एउटा उपयोगी सुरुवात बन्न सक्छ। अब यसको वास्तविक प्रभाव भने सहभागी व्यवसायीले सिकेका कुरा दैनिक काममा कति प्रयोग गर्छन्, आफ्नो अनलाइन उपस्थिति कति सुधार्छन् र त्यसबाट ग्राहकको पहुँच तथा व्यवसायको आम्दानीमा कस्तो परिवर्तन ल्याउन सक्छन् भन्ने कुराले निर्धारण गर्नेछ।