पोखरा : नेपालमा पछिल्ला केही वर्षहरूमा एयर कन्डिसनर (एसी) को माग तीव्र रूपमा बढिरहेको छ। पहिले विलासिताको वस्तु मानिने एसी अब आवश्यकताको वस्तु बन्दै गएको छ। विशेषगरी तराई क्षेत्रमा तापक्रम ४० डिग्री सेल्सियसभन्दा माथि पुग्ने गरेको छ भने पहाडी र हिमाली क्षेत्रमा पनि जलवायु परिवर्तनका कारण मौसममा परिवर्तन देखिएको छ। यस्तो अवस्थामा एसीको व्यवसाय उदीयमान हुनु र यसको आवश्यकता बढ्नुका विभिन्न कारणहरू छन्।
नेपालमा जलवायु परिवर्तनको प्रभाव स्पष्ट रूपमा देखिएको छ। तराईका जिल्लाहरू जस्तै नेपालगञ्ज, बिराटनगर, चितवन र भैरहवामा गर्मी मौसममा तापक्रम ४१-४२ डिग्री सेल्सियससम्म पुग्छ। यस्तो अवस्थामा मानिसहरूलाई घरभित्र सहज वातावरण कायम गर्न एसीको आवश्यकता परेको छ। पहाडी क्षेत्रहरू जस्तै पोखरा र काठमाडौंमा पनि गर्मी बढ्दै गएकोले एसीको माग बढेको हो।
नेपालमा मध्यम वर्गको जनसंख्या बढ्दै गएको छ र मानिसहरूको आयस्तरमा पनि वृद्धि भएको छ। राष्ट्रिय तथ्याङ्क कार्यालयको घरपरिवार सर्वेक्षणअनुसार, ०.८% घरधुरीले एसी प्रयोग गर्छन्, र यो संख्या क्रमशः बढिरहेको छ। मानिसहरूले पंखा र कूलरबाट एसीतर्फ स्थानान्तरण गर्न थालेका छन् किनभने उनीहरूको जीवनशैलीमा सुधार आएको छ।
नेपालमा शहरीकरण तीव्र गतिमा भइरहेको छ। काठमाडौं,चितवन, पोखरा, विराटनगर, बुटवल जस्ता सहरहरूमा नयाँ आवासीय भवन, कार्यालय, र व्यापारिक प्रतिष्ठानहरू निर्माण भइरहेका छन्। यी संरचनाहरूमा आरामदायी वातावरण कायम गर्न एसीको प्रयोग बढ्दै गएको छ। विशेषगरी होटल, अस्पताल, र शपिङ मलहरूमा एसी अनिवार्यजस्तै बनेको छ।
पहिलेका एसीहरू धेरै बिजुली खपत गर्ने खालका थिए। तर, अहिले इनभर्टर प्रविधिको विकासले एसीहरू ऊर्जा-कुशल र किफायती बनेका छन्। इनभर्टर एसीले ४०% कम बिजुली खपत गर्छ भने डिजिटल प्रणाली र वाइफाइ सुविधाले प्रयोग गर्न सजिलो बनाएको छ। नेपालमा एसीहरूको मूल्य मध्यम वर्गको पहुँचमा छ।
भन्सार विभागको तथ्याङ्कअनुसार, चालु आर्थिक वर्षको पहिलो १० महिनामा एसीको आयात ४३.६२% ले बढेर २.९३ अर्ब रुपैयाँ पुगेको छ। यो अवधिमा ८२,४८१ युनिट एसी आयात भएका छन्, जुन गत वर्षको तुलनामा उल्लेखनीय वृद्धि हो। चीन, भारत, र थाइल्याण्डबाट आयात हुने एसीहरूले बजारको माग धानिरहेका छन्।
गर्मीले मानिसको स्वास्थ्य र कार्यक्षमतामा असर पार्छ। विशेषगरी बालबालिका, वृद्ध, र दीर्घरोगीहरूलाई गर्मीबाट जोगाउन एसी प्रभावकारी हुन्छ। कार्यालय र उद्योगहरूमा पनि एसीले कर्मचारीको उत्पादकत्व बढाउन मद्दत गर्छ। यस्तो अवस्थामा एसीको प्रयोग अब विलासिता नभई आवश्यकता बनेको छ।
नेपालमा एसीको व्यवसाय उदीयमान हुनुमा जलवायु परिवर्तन, जीवनस्तरमा सुधार, शहरीकरण, र प्राविधिक विकास मुख्य कारणहरू हुन्। गर्मीबाट बच्न र आरामदायी जीवनशैली कायम गर्न एसीको आवश्यकता बढ्दै गएको छ। यो मागले व्यवसायीहरूलाई नयाँ अवसर प्रदान गरेको छ र आगामी दिनमा यो क्षेत्र अझ विस्तार हुने देखिन्छ।
किरण आचार्य
