पोखरा।
काठमाडौँ उपत्यकाको सौन्दर्य अभिवृद्धि गर्न र विद्युत् वितरण प्रणालीलाई सुरक्षित बनाउन सुरु गरिएको ‘अन्डरग्राउन्ड केबुलिङ सिस्टम’ (तार भूमिगत गर्ने प्रणाली) को काम अन्तिम चरणमा पुगेको छ। नेपाल विद्युत् प्राधिकरणले एसियाली विकास बैंकको १०० मिलियन डलर सहुलियत ऋण सहयोगमा यो महत्त्वाकाङ्क्षी आयोजना अगाडि बढाएको हो।
सुरुमा ३ वर्षभित्र सम्पन्न गर्ने लक्ष्य राखिए पनि कोभिड–१९ महामारी, स्थानीयको अवरोध र सरकारी निकायहरूबीचको समन्वय अभावका कारण आयोजना केही समय लम्बिएको थियो। थपिएको समयावधिमा काम गर्दै प्राधिकरणले अब आगामी तीन महिनाभित्र यसलाई पूर्ण रूपमा सम्पन्न गर्ने लक्ष्यका साथ काम भइरहेको जनाएको छ।
९६ प्रतिशत काम सम्पन्न, अन्तर-निकाय समिति सक्रिय
ऊर्जा, जलस्रोत तथा सिँचाइमन्त्री विराजभक्त श्रेष्ठका अनुसार तार भूमिगत गर्ने पहिलो चरणको काम अब ४ प्रतिशत मात्र बाँकी छ। लामो समयदेखि रोकिएको यो कामलाई तीव्रता दिन अहिले भौतिक पूर्वाधार, सहरी विकास र अन्य सरोकारवाला निकायहरू सम्मिलित एउटा उच्चस्तरीय समिति सक्रिय बनाइएको छ।
प्राधिकरणका परियोजना व्यवस्थापन निर्देशनालयका प्रमुख दुर्गानन्द बरियातले काठमाडौँको रत्नपार्क, महाराजगन्ज, बानेश्वर, कीर्तिपुर, कलङ्की, थानकोट,, बालाजु र जोरपाटी जस्ता प्रमुख क्षेत्रहरूमा ९५ प्रतिशतभन्दा बढी काम सकिएको जानकारी दिए। कतिपय ठाउँमा पोलहरू हट्न बाँकी रहेकाले काम नसकिएको जस्तो देखिए पनि भूमिगत केबुलबाट लाइन चार्ज गर्ने र सडक बत्ती जडान गर्ने कार्य भइरहेको छ। विशेषगरी न्युरोड, ठमेल र कीर्तिपुर क्षेत्रमा यो आयोजना पूर्ण रूपमा सफल भई भूमिगत प्रणालीबाटै विद्युत् प्रवाह सुरु भइसकेको छ।
पोखरा र समग्र नेपालमा आधुनिक पूर्वाधारको बहस
काठमाडौँ उपत्यकामा यो प्रणाली सफल भएसँगै अब पर्यटकीय राजधानी पोखरा र देशका अन्य प्रमुख सहरहरूमा पनि यस्तै आधुनिक पूर्वाधार निर्माणको बहस र माग चुलिएको छ।
-
पोखराको पर्यटन र सौन्दर्य: पोखराको लेकसाइड र मुख्य बजार क्षेत्रमा जथाभाबी झुन्डिएका तारहरूले सहरको प्राकृतिक सुन्दरतालाई कुरुप बनाएका छन्। काठमाडौँको यो सिकाई र सफलतालाई पोखरामा पनि लागू गर्न स्थानीय स्तरबाट निरन्तर माग भइरहेको छ। तार भूमिगत गरिएमा पोखराको पर्यटन र सहरी सौन्दर्यमा ठुलो सकारात्मक परिवर्तन आउने विश्वास गरिएको छ।
-
देशैभर ‘स्मार्ट ग्रिड’ को लक्ष्य: प्राधिकरणले तार बिछ्याउने क्रममा आधुनिक सञ्चार पूर्वाधारका लागि करिब २०० किलोमिटर अप्टिकल फाइबर पनि सँगै राखेको छ। यसले भविष्यमा देशभर ‘स्मार्ट ग्रिड’ र उच्च गतिको इन्टरनेट सेवा प्रवाहमा सहजता ल्याउनेछ। काठमाडौँ र पोखरा जस्ता ठूला सहर मात्र नभई समग्र नेपालकै वितरण प्रणालीलाई डिजिटल र आधुनिक बनाउने प्राधिकरणको दीर्घकालीन योजना छ।
ललितपुर र भक्तपुरमा केही सुस्त, समन्वय अभाव मुख्य चुनौती
काठमाडौँको तुलनामा ललितपुर र भक्तपुरमा भने कामको गति केही सुस्त (५५ प्रतिशत प्रगति) देखिएको छ। ललितपुर र भक्तपुरको काम आगामी ६ महिनाभित्र सक्ने तयारी छ।
जमिनमुनि सँगै रहेका खानेपानीका पाइप, ढल र टेलिकमका तारहरूका कारण काममा निकै बाधा पुग्ने गरेको प्राधिकरणका प्रवक्ता राजन ढकालले बताए। सडक विभाग, स्थानीय नगरपालिका र विशेषगरी काठमाडौँ महानगरपालिकाले सर्भिस तार जडानका लागि अनुमति नदिँदा आयोजनामा केही ढिलाइ भएको हो।
विभिन्न चुनौतीका बाबजुद पनि प्राधिकरणले समग्र देशकै विद्युत् वितरण प्रणालीलाई सुरक्षित, भरपर्दो र आधुनिक बनाउन यो भूमिगत गर्ने कार्यलाई देशका अन्य क्षेत्रमा समेत विस्तार गर्दै लैजाने प्रतिबद्धता जनाएको छ।